Kişi endişeleri ve takıntıları uğruna, günlük yaşamında yapması gereken görev ve sorumluluklarını erteleyip ya da tamamen bir kenara bırakıp endişelerini gidermek uğruna bir takım davranış ritüelleri sergiliyorsa buna Obsesif-kompülsif Bozukluk (OKB) diyoruz. Türkçesi Saplantı-zorlantı olan bu bozukluk, kişiyi oldukça tedirgin eden obsesyonlar (evhamlar) sonucu, irade dışı gelişen ve engellenemeyen kompülsiyonları (zorlantı davranış ritüeli) beraberinde getirir.

OKB, zorla ve istenmeden gelen, çoğu kişide anksiyeteye neden olan, yineleyici düşünceler, dürtüler, düşlemlerdir ki, kişi genelde bunları baskılamaya çalışır. Ve bu durumdan da korunmak için, zihinsel eylemleri etkisizleştirme amacıyla çeşitli kompulsif davranışlar uygular.

Genelde temizlik, titizlik, elektronik aletlerin kontrolü, kapı pencere kilitlerinin kontrolü, sürekli el yıkama, düzene koyma, saatlerce duş alma veya aylarca almama, sayılarla ilgili takıntılar, kötü bir şey olma ihtimaline karşı kişiyi kendince “yatıştıran” mantıksız davranış ritüelleri, sürekli çevreden onay alma çabası gibi çeşitli başlıklar en sık görülenler arasında yerlerini alırlar. Kişinin duygu ve davranışlarını olumsuz etkilemekle kalmayıp, yakın çevresiyle olan ilişkilerini de negatif anlamda etkiler. Yıllar geçtikçe hastalığın şiddetinde artma görülebilir. Bir süre sonra, kişinin hem kendisi hem de çevresi için ızdırap haline gelebilir. Gerçekçi olmayan ve zihinsel duyumlardan ibaret olan obsesyonların süreklilik göstermesi ve beraberinde kompulsiyonları getirmesi kişiyi işinden, okulundan, biyolojik ihtiyaçlarından  veya diğer günlük yapması gereken işlerinden vazgeçirebilir. Zamanı boşa harcar ve islevsellik bozulur.

Kişinin, bu direnç gösteren düşüncelerin absürd olduğunun farkında olması, hastalığın tek başına baş edilebilir olması anlamına gelmez. Dolayısıyla OKB olan bireyi, yargılamanız, ikna çabanız, davranışlarını engellemeye çalışmanız kişiyi daha çok strese sokar ve daha büyük problemlere yol açar. Çabanız iyi niyetli olabilir fakat, gidilen yol yanlıştır. Mutlaka bir uzman yardımı şarttır.

Uzm.Kln.Psk.Gizem Bozalp Akgün